Ime Aleksinca prvi put  je zapisano 1516. godine u Kruševackom defteru (No 55). O nastanku imena postoji više legendi. Sasvim je, međutim, izvesno da ime dolazi od vlastitog imena. Naime, najpoznatija legenda o imenu Aleksinca u ovim krajevima spominje nekog Aleksu, vlasnika mehane (kafane, tj. hana u to vreme). Tako je tadašnji "Aleksin han" izrastao u današnji Aleksinac.

Grad Aleksinac (17.171 stanovnik) je sedište opštine i kulturno-administrativni centar. Ostali stanovnici opštine žive u 71 seoskom naselju.

Aleksinac je smešten u Aleksinačkoj kotlini, na sastavu dolina reka Moravice i Južne Morave, i zauzima prostor sa obe strane Moravice, s tim što se veći deo grada nalazi na njenoj desnoj obali. Okolna naselja rasuta su po prostranoj kotlini i na njenom obodu, po i na obroncima obližnjnih planina Ozrena, Bukovika i Jastrepca.

U blizini grada smešteni su važni saobraćajni pravci: međunarodni železnički pravac sever - jug i autoput E-75 koji Evropu spajaju sa Južnom Evropom i bliskim i srednjim istokom u Aziji. Na samo 3 km od centra grada, u Žitkovcu, nalazi se železnička stanica "Aleksinac", a na oko 30 km međunarodni aerodrom “Konstantin Veliki” u Nišu.

Kroz grad protiču dve reke, Moravica i Južna Morava. Čitavo područje opštine je uopšte veoma bogato vodenim tokovima koji sačinjavaju deo sliva Južne Morave. Od većih levih pritoka Južne Morave tu je reka Turija, a od desnih reka Moravica koja svojim tokom u dužini od 20 km od Bovanskog jezera teče teritorijom opštine Aleksinac. U blizini Aleksinca je i veštačka akumulacija, jezero Bovan, površine 110 ha i zapremine 59.000.000 m3 iz koje se veći deo Opštine i grad Aleksinac snabdevaju pijaćom vodom. Bovansko jezero idealno je i za razvoj turizma.

Na području čitave opštine vlada umereno-kontinentalna klima koja se odlikuje većim godišnjim temperaturnim kolebanjima, sa često izraženim ekstremnim temperaturnim vrednostima. Najčešći vetrovi su severozapadni, istočni i jugoistočni.